Home
/
สาระน่ารู้เกี่ยวกับสุขภาพฟัน
/
ฟันคุด จำเป็นต้องผ่าออกทุกซี่หรือไม่?
October 22, 2025

ฟันคุด จำเป็นต้องผ่าออกทุกซี่หรือไม่?

ปัญหาเรื่องสุขภาพช่องปากเป็นเรื่องใกล้ตัวที่หลายคนมักมองข้าม โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับเจ้า ฟันคุด ที่แอบซ่อนอยู่ในขากรรไกรของเราอย่างเงียบ ๆ บางคนอาจไม่เคยมีอาการใด ๆ เลย ทำให้ไม่ทันได้สังเกตเห็นถึงการมีอยู่ของมัน จนกระทั่งวันหนึ่งก็เริ่มรู้สึกเจ็บปวดทรมาน หรือเกิดปัญหาต่าง ๆ ตามมา

บทความนี้จะพาคุณไปทำความเข้าใจอย่างละเอียดว่า ฟันคุด คืออะไร ทำไมมันถึงเกิดขึ้นได้ และที่สำคัญที่สุดคือเราจำเป็นต้องผ่ามันออกทุกซี่หรือไม่ พร้อมทั้งแนะนำแนวทางการดูแลตัวเองทั้งก่อนและหลังการผ่าตัด เพื่อให้คุณสามารถตัดสินใจและเตรียมพร้อมรับมือกับฟันคุดได้อย่างสบายใจ

ฟันคุดคืออะไร และทำไมถึงเกิดขึ้น?

หลายคนเคยได้ยินคำว่า ฟันคุด แต่บางครั้งก็ยังสับสนว่าแท้จริงแล้วมันคืออะไรกันแน่ และทำไมบางคนถึงต้องเจอกับปัญหานี้ ในขณะที่บางคนก็ไม่เคยมีประสบการณ์เกี่ยวกับฟันคุดเลย สิ่งเหล่านี้ล้วนมีคำอธิบายทางทันตกรรมที่ชัดเจน

ความหมายของฟันคุด

ฟันคุด คือฟันกรามซี่สุดท้ายที่อยู่ด้านในสุดของขากรรไกร หรือที่เรียกว่าฟันกรามซี่ที่สาม ซึ่งโดยปกติแล้วจะเริ่มขึ้นในช่วงอายุ 17-25 ปี แต่ในบางคนอาจขึ้นเร็วกว่าหรือช้ากว่านั้นได้ ลักษณะเฉพาะของฟันคุดคือมันจะไม่สามารถขึ้นมาได้เต็มซี่ หรือขึ้นมาได้เพียงบางส่วนเท่านั้น เนื่องจากมีพื้นที่ในช่องปากไม่เพียงพอ หรือมีสิ่งกีดขวางการขึ้นของฟัน

ตำแหน่งการขึ้นของฟันคุดอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล บางซี่อาจขึ้นในแนวตรงแต่ติดกระดูกขากรรไกร บางซี่อาจเอียงไปด้านหน้า ด้านหลัง หรือแม้กระทั่งนอนในแนวนอน ซึ่งล้วนแต่ทำให้เกิดปัญหาได้ในอนาคต

สาเหตุที่ทำให้เกิดฟันคุด

สาเหตุหลักที่ทำให้เกิด ฟันคุด มาจากวิวัฒนาการของมนุษย์ที่ขนาดขากรรไกรเล็กลงเมื่อเทียบกับขนาดของฟัน ทำให้พื้นที่สำหรับฟันกรามซี่สุดท้ายลดน้อยลง นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่น ๆ ที่เข้ามาเกี่ยวข้องอีกด้วย

จำเป็นต้องผ่าฟันคุดทุกซี่หรือไม่?

คำถามที่พบบ่อยที่สุดเมื่อพูดถึง ฟันคุด คือจำเป็นต้องผ่าออกทุกซี่เลยหรือไม่? คำตอบคือไม่จำเป็นเสมอไป การตัดสินใจว่าจะผ่าหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับการประเมินของทันตแพทย์และอาการที่ผู้ป่วยกำลังประสบอยู่

เกณฑ์การตัดสินใจการผ่า

ทันตแพทย์จะพิจารณาจากหลายปัจจัยก่อนที่จะตัดสินใจแนะนำให้ผ่า ฟันคุด ซึ่งรวมถึงตำแหน่งการขึ้นของฟันคุด อาการที่ผู้ป่วยมี และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับฟันซี่อื่น ๆ หรือสุขภาพช่องปากโดยรวม

ความเสี่ยงถ้าปล่อยฟันคุดไว้

การปล่อย ฟันคุด ที่มีปัญหาทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการรักษา อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงและส่งผลกระทบต่อสุขภาพช่องปากและสุขภาพกายโดยรวมได้ในระยะยาว

ปัญหาสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นจากการละเลยฟันคุด ได้แก่ การติดเชื้อในช่องปากที่ลุกลามไปยังบริเวณอื่น ๆ เช่น คอ หรือใบหน้า อาการปวดเรื้อรังที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิต การทำลายรากฟันของฟันซี่ข้างเคียงจนอาจต้องถอนฟันซี่นั้นออกไปด้วย รวมถึงโอกาสในการเกิดถุงน้ำหรือเนื้องอกในกระดูกขากรรไกร ซึ่งหากเกิดขึ้นแล้ว การรักษาก็จะซับซ้อนมากขึ้น

กระบวนการผ่าฟันคุดเป็นอย่างไร?

เมื่อตัดสินใจแล้วว่าต้องผ่า ฟันคุด หลายคนอาจมีความกังวลเกี่ยวกับขั้นตอนและระยะเวลาในการพักฟื้น การทำความเข้าใจกระบวนการเหล่านี้จะช่วยให้คุณเตรียมตัวและคลายความกังวลลงได้มาก

ขั้นตอนการผ่าฟันคุด

การผ่า ฟันคุด เป็นหัตถการทางทันตกรรมที่ต้องอาศัยความเชี่ยวชาญ โดยทั่วไปแล้ว ทันตแพทย์จะวางแผนการรักษาอย่างรอบคอบหลังจากตรวจวินิจฉัยและดูภาพถ่ายรังสี

  1. การตรวจและวางแผน: ทันตแพทย์จะตรวจช่องปากและใช้ X-ray เพื่อประเมินตำแหน่ง ขนาด และลักษณะของฟันคุด รวมถึงดูความสัมพันธ์กับฟันซี่ข้างเคียงและเส้นประสาท
  2. การฉีดยาชา: ก่อนเริ่มผ่าตัด ทันตแพทย์จะฉีดยาชาเฉพาะที่บริเวณรอบ ๆ ฟันคุด เพื่อให้ผู้ป่วยไม่รู้สึกเจ็บปวดระหว่างการทำหัตถการ
  3. การกรีดเหงือกและเปิดกระดูก: หากฟันคุดยังคงฝังอยู่ใต้เหงือกหรือกระดูก ทันตแพทย์จะกรีดเหงือกและอาจต้องกรอกระดูกบางส่วน เพื่อให้มองเห็นตัวฟันได้ชัดเจน
  4. การแบ่งฟันและถอน: ในกรณีที่ฟันคุดมีขนาดใหญ่หรืออยู่ในตำแหน่งที่ถอนยาก ทันตแพทย์อาจจำเป็นต้องแบ่งฟันออกเป็นชิ้นเล็ก ๆ ก่อนที่จะค่อย ๆ ถอนออกมา
  5. การทำความสะอาดและเย็บแผล: หลังจากถอนฟันออกแล้ว ทันตแพทย์จะทำความสะอาดบริเวณที่ผ่าตัดให้เรียบร้อย และเย็บปิดเหงือกด้วยไหมละลายหรือไม่ละลายก็ได้

ใช้เวลานานแค่ไหนในการพักฟื้น?

ระยะเวลาในการพักฟื้นหลังผ่า ฟันคุด จะแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของการผ่าตัดและการดูแลตัวเองหลังผ่า อาการบวมและปวดมักจะดีขึ้นภายใน 3-5 วันแรก แต่การฟื้นตัวอย่างสมบูรณ์อาจใช้เวลา 1-2 สัปดาห์

ในช่วง 24-48 ชั่วโมงแรกหลังผ่าตัดเป็นช่วงที่สำคัญที่สุด ผู้ป่วยควรปฏิบัติตามคำแนะนำของทันตแพทย์อย่างเคร่งครัด เพื่อลดความเสี่ยงของการติดเชื้อและช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น การประคบเย็น การรับประทานยาตามที่กำหนด และการหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องใช้แรงมาก เป็นสิ่งสำคัญในช่วงเวลานี้

การฟื้นตัวและการดูแลหลังผ่าฟันคุด

การดูแลตัวเองอย่างถูกวิธีหลังการผ่า ฟันคุด เป็นหัวใจสำคัญที่ช่วยให้แผลหายเร็ว ลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ และบรรเทาอาการไม่สบายต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นได้

วิธีการดูแลแผลหลังผ่า

การดูแลแผลผ่าตัด ฟันคุด ต้องทำอย่างนุ่มนวลและสม่ำเสมอ เพื่อให้ร่างกายสามารถฟื้นตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ

รายการอาหารที่ควรกินและหลีกเลี่ยง

การเลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสมเป็นส่วนสำคัญในการฟื้นตัวหลังผ่า ฟันคุด เพื่อไม่ให้กระทบกระเทือนแผลและได้รับสารอาหารเพียงพอ

อาหารที่ควรกิน:

อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง:

อาการที่บ่งบอกว่าควรไปพบทันตแพทย์

แม้ว่า ฟันคุด จะเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้ แต่การสังเกตอาการผิดปกติที่เกิดขึ้นเป็นสิ่งสำคัญ เพราะบางครั้งมันอาจเป็นสัญญาณที่บ่งบอกว่าถึงเวลาแล้วที่คุณควรจะไปพบทันตแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและรับการรักษา

อาการบ่งบอกว่ามีฟันคุด

หลายคนอาจไม่ทราบว่าตัวเองมี ฟันคุด จนกระทั่งเริ่มมีอาการบางอย่างเกิดขึ้น ซึ่งอาการเหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนที่บอกว่าควรปรึกษาทันตแพทย์

เมื่อไรควรรีบไปพบแพทย์

หากคุณมีอาการใด ๆ ที่กล่าวมาข้างต้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากอาการเหล่านั้นรุนแรงขึ้น หรือไม่ดีขึ้นภายในไม่กี่วัน ควรรีบไปพบทันตแพทย์ทันที เพื่อให้ได้รับการตรวจวินิจฉัยที่ถูกต้องและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม การปล่อยทิ้งไว้อาจทำให้ปัญหาลุกลามและรักษายากขึ้น

นอกจากนี้ หากมีไข้สูง หน้าบวมมากจนผิดปกติ อ้าปากได้จำกัด หรือมีอาการชาบริเวณริมฝีปากและคางหลังจากการผ่าฟันคุด ควรรีบกลับไปพบทันตแพทย์โดยด่วน เพราะอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อหรือภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ที่ต้องการการดูแลเร่งด่วน

ผลเสียที่อาจเกิดหากไม่ผ่าฟันคุด

แม้ว่า ฟันคุด บางซี่อาจไม่แสดงอาการใด ๆ แต่การละเลยไม่เข้ารับการตรวจและประเมินจากทันตแพทย์ อาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพช่องปากที่รุนแรง และส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตในระยะยาวได้

ปัญหาสุขภาพที่อาจเกิดขึ้น

การปล่อยให้ ฟันคุด ที่มีแนวโน้มจะสร้างปัญหาอยู่ในช่องปากต่อไป โดยไม่ได้รับการรักษา อาจก่อให้เกิดผลเสียหลายประการ ทั้งต่อตัวฟันคุดเอง ฟันซี่ข้างเคียง และสุขภาพโดยรวม

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฟันคุด (FAQ)

เราได้รวบรวมคำถามที่หลายคนสงสัยเกี่ยวกับ ฟันคุด เพื่อช่วยให้คุณเข้าใจเรื่องนี้ได้ดียิ่งขึ้น

Q: จำเป็นต้องผ่าฟันคุดทุกซี่หรือไม่ ถ้าไม่ปวดต้องเอาออกไหม?
A: ไม่จำเป็นต้องผ่าฟันคุดทุกซี่เสมอไปครับ การตัดสินใจขึ้นอยู่กับการวินิจฉัยของทันตแพทย์เป็นหลัก แม้จะไม่มีอาการปวด แต่หากฟันคุดอยู่ในตำแหน่งที่ก่อให้เกิดปัญหาในอนาคต เช่น ทำความสะอาดยาก ฟันผุ หรือดันฟันซี่ข้างเคียง ทันตแพทย์ก็อาจแนะนำให้ผ่าออกเพื่อป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นได้

Q: อาการแบบไหนที่บ่งบอกว่าเป็นฟันคุดและควรไปพบทันตแพทย์?
A: หากคุณเริ่มมีอาการปวดกรามด้านหลัง มีเหงือกบวมแดง มีหนองไหลออกจากเหงือก หรือรู้สึกเจ็บเมื่อต้องกลืนอาหาร ควรรีบไปพบทันตแพทย์เพื่อตรวจดูว่าเป็นฟันคุดหรือไม่ และรับคำแนะนำในการรักษาที่เหมาะสมทันที

Q: การผ่าฟันคุดเจ็บไหม และใช้เวลาพักฟื้นกี่วัน?
A: ในระหว่างการผ่าฟันคุด คุณจะไม่รู้สึกเจ็บปวดเนื่องจากทันตแพทย์จะฉีดยาชาเฉพาะที่ครับ หลังจากการผ่าตัดอาจมีอาการเจ็บเล็กน้อย บวม หรือมีเลือดซึม ซึ่งสามารถบรรเทาได้ด้วยยาแก้ปวดและปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ โดยทั่วไปแล้ว การฟื้นตัวจากอาการบวมและปวดมักใช้เวลาประมาณ 3-5 วัน แต่อาจใช้เวลาประมาณ 1-2 สัปดาห์กว่าแผลจะหายสนิท

Q: หลังผ่าฟันคุดควรดูแลตัวเองอย่างไร และกินอะไรได้บ้าง?
A: หลังผ่าฟันคุด ควรดูแลแผลด้วยการกัดผ้าก๊อซตามเวลาที่กำหนด ประคบเย็นเพื่อลดอาการบวม รับประทานยาตามที่แพทย์สั่ง งดบ้วนปากแรงๆ และหลีกเลี่ยงการใช้หลอดดูดในช่วง 24 ชั่วโมงแรก ส่วนอาหารที่ควรกินคืออาหารอ่อน เคี้ยวง่าย และเย็น เช่น โจ๊ก ซุป นม โยเกิร์ต และหลีกเลี่ยงอาหารร้อนจัด เผ็ดจัด หรือแข็ง

Q: ถ้าปล่อยฟันคุดทิ้งไว้โดยไม่ผ่า จะเกิดผลเสียอะไรตามมาได้บ้าง?
A: การปล่อยฟันคุดทิ้งไว้โดยไม่ผ่าตัด หากฟันคุดนั้นมีปัญหา อาจทำให้เกิดผลเสียหลายอย่างตามมาได้ครับ เช่น การติดเชื้อรุนแรง ฟันผุทั้งตัวฟันคุดและฟันซี่ข้างเคียง เหงือกอักเสบเรื้อรัง การละลายของรากฟันซี่ข้างเคียง หรือแม้กระทั่งการเกิดถุงน้ำหรือเนื้องอกในกระดูกขากรรไกร ซึ่งล้วนเป็นปัญหาที่ซับซ้อนและรักษายากขึ้น

ฟันคุด เป็นส่วนหนึ่งของพัฒนาการทางร่างกายที่พบได้บ่อย การทำความเข้าใจและใส่ใจสุขภาพช่องปากอย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งสำคัญ หากคุณมีความกังวลหรือมีอาการผิดปกติใด ๆ เกี่ยวกับฟันคุด อย่าลังเลที่จะปรึกษาทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อให้ได้รับการตรวจวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับคุณ การดูแลสุขภาพช่องปากที่ดี คือพื้นฐานของสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงและคุณภาพชีวิตที่ดีเยี่ยมครับ

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้ตรวจสอบโดย

หมอมีมี่ Anytooth
ทพญ. ศิริกาญจน์ ทองมีอาคม (หมอมีมี่)
Dr. Sirikarn Thongmeearkom
Esthetic & Implant Dentist
Invisalign Dentist
ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (เกียรตินิยมอันดับ 2)
วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาทันตกรรมบูรณะเพื่อความสวยงามและทันตกรรมรากเทียม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Doctor of Dental Surgery (D.D.S.), Chulalongkorn University, Thailand (2nd class honors)
Master of Science (M.Sc.) in Esthetic Restorative and Implant Dentistry, Chulalongkorn University, Thailand
Preceptorship Program in Advance Implantology, UCLA School of Dentistry, USA
Certificate in Invisalign Accreditation

นัดหมายทันตแพทย์ Anytooth
ให้คำปรึกษาฟรี!

นัดหมายทำฟัน
หมอบิว Anytooth

ทพ.รัชชย ชยางศุ (หมอบิว)

Dr. Ratchaya Chayangsu
Esthetic & Implant Dentist