หินปูนเกิดจากอะไร? สาเหตุที่ทำให้ต้องขูดหินปูน

หลายคนใส่ใจเรื่องสุขภาพช่องปาก แต่กลับมองข้ามความสำคัญของการ ขูดหินปูน ซึ่งเป็นขั้นตอนพื้นฐานที่ช่วยป้องกันปัญหาช่องปากระยะยาว หนึ่งในนั้นคือ “คราบหินปูน” ตัวการเงียบที่เกิดจากคราบแบคทีเรียในช่องปาก ซึ่งหากปล่อยไว้นานโดยไม่ขจัดออก อาจก่อให้เกิดปัญหาเหงือกอักเสบ ฟันโยก กลิ่นปาก และนำไปสู่การสูญเสียฟันถาวรได้โดยไม่รู้ตัว

‍

หินปูนไม่ได้เกิดจากสิ่งสกปรกที่มองเห็นได้ง่าย แต่เริ่มต้นจากคราบพลัคที่สะสมทุกวันหลังมื้ออาหาร และเมื่อเจอกับแร่ธาตุในน้ำลาย ก็จะแข็งตัวกลายเป็นหินปูนที่ไม่สามารถแปรงออกได้ การละเลยดูแลในจุดเล็ก ๆ นี้ โดยเฉพาะในผู้ที่สูบบุหรี่ ดื่มชา กาแฟ หรือชอบอาหารหวาน จึงยิ่งเพิ่มความเสี่ยง

‍

บทความนี้ เราจะพาคุณไปรู้จักกับที่มาของหินปูน ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับสุขภาพช่องปาก และเหตุผลว่าทำไมการ ขูดหินปูนเป็นประจำ จึงเป็นเรื่องสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม หากคุณอยากรักษารอยยิ้มและสุขภาพฟันให้อยู่กับคุณไปได้นาน ๆ

‍

รู้ไว้ก่อนขูดหินปูน หินปูนคืออะไร?

หินปูน (Tartar หรือ Calculus) คือแร่ธาตุที่แข็งตัวเกาะอยู่บนผิวฟัน โดยเกิดจากการสะสมของ คราบพลัค (Plaque) ซึ่งเป็นฟิล์มบาง ๆ ใส ๆ ที่ประกอบไปด้วยแบคทีเรีย น้ำตาลจากอาหาร และเศษอาหารขนาดเล็ก คราบพลัคจะเริ่มก่อตัวขึ้นทันทีหลังจากที่เรารับประทานอาหาร โดยเฉพาะอาหารประเภทแป้งและน้ำตาล ซึ่งแบคทีเรียในช่องปากจะเปลี่ยนเป็นกรด และกรดนี้เองก็จะเริ่มทำลายเคลือบฟันหากไม่ได้รับการทำความสะอาดอย่างเหมาะสม

‍

เมื่อเราละเลยการแปรงฟันอย่างถูกวิธี ไม่ใช้ไหมขัดฟัน หรือไม่ได้รับการดูแลสุขภาพช่องปากเป็นประจำ คราบพลัคที่เกาะบนฟันจะเริ่มสะสมและจับตัวกันแน่นขึ้น ยิ่งปล่อยไว้นาน คราบพลัคเหล่านี้จะรวมตัวกับแร่ธาตุในน้ำลายและแข็งตัว กลายเป็น หินปูน ที่ยึดติดแน่นบนผิวฟัน โดยเฉพาะบริเวณคอฟัน ด้านในของฟันล่างหน้า และซอกฟันที่แปรงไม่ถึง

‍

หินปูนไม่สามารถกำจัดได้ด้วยการแปรงฟันทั่วไป จำเป็นต้องใช้เครื่องมือพิเศษโดยทันตแพทย์ในการขูดออก หากปล่อยไว้ไม่จัดการ หินปูนจะสะสมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ และกลายเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรีย ทำให้เกิดการระคายเคืองเหงือก เหงือกอักเสบ เลือดออกขณะแปรงฟัน และหากปล่อยไว้นานโดยไม่ได้รับการรักษา อาจนำไปสู่โรครำมะนาดหรือปริทันต์ ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของฟันโยกและฟันหลุดในอนาคต

‍

‍หินปูนเกิดจากอะไร?

แม้ว่าใครหลายคนจะดูแลสุขภาพฟันอย่างสม่ำเสมอ แต่หินปูนก็ยังสามารถก่อตัวขึ้นได้โดยไม่รู้ตัว ซึ่งสาเหตุหลักของการเกิดหินปูนนั้นมาจาก “พฤติกรรมในชีวิตประจำวัน” ที่เราทำอยู่เป็นประจำโดยไม่รู้ว่าส่งผลต่อช่องปากอย่างไรบ้าง

‍

ปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดหินปูน มีดังนี้

1. การแปรงฟันไม่สะอาดหรือไม่ทั่วถึง: การแปรงฟันแบบรีบเร่ง หรือแปรงไม่ถึงซอกฟัน มักทำให้คราบพลัคหลงเหลืออยู่ และสะสมต่อเนื่องจนแข็งตัวเป็นหินปูน
   
   
2. ไม่ใช้ไหมขัดฟัน: แปรงสีฟันไม่สามารถเข้าถึงซอกฟันได้ทั้งหมด การไม่ใช้ไหมขัดฟันทำให้คราบอาหารติดค้าง และกลายเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรีย
   
   
3. การรับประทานอาหารที่มีน้ำตาลหรือแป้งสูง: อาหารจำพวกขนมหวาน น้ำอัดลม ข้าว หรือแป้งต่าง ๆ เป็นแหล่งพลังงานชั้นดีของแบคทีเรีย เมื่อแบคทีเรียได้รับอาหารเหล่านี้บ่อย ๆ ก็จะผลิตกรดที่กัดฟัน และสร้างคราบพลัคได้เร็วขึ้น
   
   
4. การดื่มชา กาแฟ หรือสูบบุหรี่: สารในชาและกาแฟสามารถทิ้งคราบสีน้ำตาลบนผิวฟัน ทำให้เกิดการสะสมของคราบได้ง่ายขึ้น ขณะที่การสูบบุหรี่ก็ทำให้แบคทีเรียเติบโตได้ดีในช่องปากเช่นกัน
   
   
5. พฤติกรรมสุขอนามัยช่องปากที่ไม่ดี: เช่น ไม่แปรงฟันก่อนนอน ไม่เปลี่ยนแปรงสีฟันทุก 3 เดือน หรือละเลยการพบทันตแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพช่องปาก
   
   
6. การเปลี่ยนแปลงของน้ำลาย: ผู้ที่มีน้ำลายเหนียว หรือน้ำลายมีค่า pH ไม่สมดุล อาจทำให้แร่ธาตุในน้ำลายตกผลึกได้ง่ายขึ้น เป็นตัวกระตุ้นให้หินปูนก่อตัวเร็วขึ้น

‍

ทำไมต้องขูดหินปูน?

หินปูนอาจดูเหมือนไม่ใช่เรื่องใหญ่ แต่ในความเป็นจริงแล้วมันคือ “ภัยเงียบ” ที่ส่งผลร้ายต่อสุขภาพช่องปากอย่างมาก และที่สำคัญคือไม่สามารถแปรงออกได้เอง เพราะเมื่อคราบพลัคแข็งตัวกลายเป็นหินปูนแล้ว จะต้องใช้เครื่องมือเฉพาะทางและความชำนาญของทันตแพทย์ในการขูดออกเท่านั้น

‍

การปล่อยให้หินปูนสะสมมากขึ้นเรื่อย ๆ ไม่เพียงแต่ทำให้ฟันดูไม่สะอาดหรือเป็นคราบเหลืองเท่านั้น แต่ยังเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรียจำนวนมาก ซึ่งจะนำไปสู่ปัญหาสุขภาพช่องปากอื่น ๆ ที่รุนแรงยิ่งขึ้นในระยะยาว

‍

เหตุผลสำคัญที่ควรขูดหินปูนเป็นประจำ

1. หินปูนไม่สามารถแปรงออกได้เอง: แม้จะแปรงฟันแรงแค่ไหน หรือใช้ยาสีฟันสูตรขจัดคราบก็ไม่สามารถทำให้หินปูนหลุดได้ การพยายามแคะหรือขูดเองที่บ้าน อาจทำให้เกิดการบาดเจ็บต่อเหงือกและฟัน
   
   
2. หินปูนเป็นแหล่งสะสมของเชื้อโรค: หินปูนคือพื้นที่ที่แบคทีเรียสามารถเติบโตและเกาะติดได้ดีมาก แบคทีเรียเหล่านี้จะผลิตสารพิษ ทำให้เหงือกเกิดการอักเสบ และลุกลามไปยังรากฟัน
   
   
3. เสี่ยงต่อโรคในช่องปากหลายชนิด: โรคเหงือกอักเสบ กลิ่นเหม็นเรื้อรังจากการสะสมของแบคทีเรีย ฟันโยก ฟันผุ คราบหินปูนทำให้ทำความสะอาดฟันได้ยากขึ้น และเป็นแหล่งก่อให้เกิดกรดจากแบคทีเรีย
   
   
4. ช่วยให้สุขภาพช่องปากโดยรวมดีขึ้น: เหงือกแข็งแรง ลดการอักเสบ ลดโอกาสการเกิดคราบเหลืองบนฟัน ฟันสะอาด เคี้ยวอาหารได้อย่างมั่นใจ ที่สำคัญยังช่วยป้องกันปัญหาร้ายแรงที่ต้องเสียค่ารักษาสูงในอนาคตอีกด้วย

‍

ควรขูดหินปูนบ่อยแค่ไหน?

หลายคนอาจสงสัยว่า การขูดหินปูนนั้นจำเป็นต้องทำบ่อยแค่ไหนถึงจะเพียงพอ และจะมีผลเสียหรือไม่หากทำบ่อยเกินไป ความจริงคือการขูดหินปูนเป็นหนึ่งในการดูแลสุขภาพช่องปากที่สำคัญไม่แพ้การแปรงฟันหรือใช้ไหมขัดฟัน และควรทำอย่างสม่ำเสมอเพื่อป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต อย่างไรก็ตาม ความถี่ในการขูดหินปูนไม่ได้ตายตัว เพราะสุขภาพช่องปากของแต่ละคนแตกต่างกัน บางคนอาจสะสมหินปูนได้ช้ากว่า หรือมีปัจจัยที่ทำให้เกิดคราบหินปูนได้เร็วกว่า

‍

คำแนะนำเบื้องต้นสำหรับการขูดหินปูน

1. ควรขูดหินปูนอย่างน้อยทุก 6 เดือน – 1 ปี

เป็นช่วงเวลาที่เหมาะสมสำหรับคนทั่วไปที่มีสุขภาพช่องปากดี ไม่มีโรคเหงือก หรือพฤติกรรมเสี่ยง ช่วยป้องกันไม่ให้คราบพลัคสะสมจนแข็งตัวเป็นหินปูนมากเกินไป

2. ผู้ที่มีปัญหาสุขภาพช่องปากควรพบทันตแพทย์บ่อยขึ้น

เช่น ผู้ที่มีเหงือกอักเสบเรื้อรัง มีฟันโยก หรือมีประวัติโรคปริทันต์ แนะนำให้ขูดหินปูนทุก 3 – 4 เดือน ตามคำแนะนำเฉพาะของทันตแพทย์

3. พฤติกรรมบางอย่างอาจทำให้ต้องขูดหินปูนบ่อยขึ้น

เช่น การสูบบุหรี่ การดื่มชา กาแฟ หรือไวน์แดงเป็นประจำ รับประทานอาหารหวานและแป้งบ่อย และแปรงฟันไม่ถูกวิธีหรือไม่ใช้ไหมขัดฟัน

4. ข้อดีของการขูดหินปูนอย่างสม่ำเสมอ

ที่เห็นได้ชัดเจนเลย คือการป้องกันโรคเหงือกและกลิ่นปาก ช่วยให้ฟันสะอาด ขาวขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ลดความเสี่ยงฟันผุ และปัญหาฟันในระยะยาว ประหยัดค่ารักษาในอนาคต เพราะป้องกันโรคร้ายแรงได้ตั้งแต่ต้น

‍

ขูดหินปูนที่ไหนดี? แนะนำบริการจาก Anytooth

หากคุณกำลังมองหาคลินิกขูดหินปูนที่ไว้ใจได้ บริการดี และไม่เจ็บ การเลือกคลินิกที่มีมาตรฐานสูงและทีมทันตแพทย์ที่เชี่ยวชาญเป็นสิ่งสำคัญ เพราะการขูดหินปูนที่ดีไม่ใช่แค่ขจัดคราบบนฟันเท่านั้น แต่ต้องปลอดภัย ใส่ใจ และให้คำแนะนำได้อย่างครบถ้วน

‍

Anytooth คลินิกทำฟันครบวงจร หนึ่งในคลินิกที่หลายคนไว้วางใจในเรื่องการดูแลสุขภาพช่องปาก โดยเฉพาะบริการขูดหินปูน ที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ทั้งในแง่ของคุณภาพ ความสะดวกสบาย และราคาที่เป็นมิตร

‍

จุดเด่นของการขูดหินปูนที่ Anytooth 

1. ทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญดูแลอย่างใกล้ชิด
2. เครื่องมือทันสมัย ขูดเบา ๆ แต่สะอาดลึก
3. บริการเป็นกันเอง ใส่ใจทุกขั้นตอน
4. โปร่งใสเรื่องราคา ไม่มีค่าใช้จ่ายแอบแฝง

‍

ใครที่ยังลังเลว่าจะขูดหินปูนที่ไหนดี ลองเริ่มต้นได้ ที่ Anytooth เพราะที่นี่ไม่ใช่แค่ขูดหินปูนให้คุณเท่านั้น แต่ยังช่วยดูแลสุขภาพช่องปากในระยะยาว พร้อมให้คำแนะนำที่เข้าใจง่าย เพื่อให้คุณมีรอยยิ้มที่สะอาด สดใส และมั่นใจมากยิ่งขึ้น 

‍

เมื่อคุณเข้าใจว่าสาเหตุของหินปูนเกิดจากอะไร ไม่ว่าจะเป็นการแปรงฟันไม่ทั่วถึง การไม่ใช้ไหมขัดฟัน หรือพฤติกรรมในชีวิตประจำวันที่เราคุ้นชิน การดูแลฟันให้ดีขึ้นก็จะกลายเป็นเรื่องที่ทำได้ง่ายและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

‍

การขูดหินปูนเป็นวิธีดูแลช่องปากที่ง่าย ปลอดภัย และได้ผลจริง ไม่เพียงช่วยขจัดสิ่งสกปรกที่แปรงฟันธรรมดาเอาไม่ออก แต่ยังช่วยให้เหงือกแข็งแรง ฟันสะอาด และลดความเสี่ยงในการเกิดปัญหาฟันต่าง ๆ ในอนาคตได้อย่างดี

‍

อย่ารอให้ปัญหาใหญ่ขึ้น เพราะยิ่งปล่อยไว้ก็ยิ่งแก้ไขยาก คุณควรขูดหินปูนเป็นประจำทุก 6 เดือน – 1 ปี เพื่อสุขภาพฟันที่ดี และหากคุณยังไม่รู้ว่าจะเริ่มต้นดูแลสุขภาพช่องปากที่ไหนดี Anytooth พร้อมให้บริการด้วยทีมทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ใส่ใจทุกขั้นตอน ให้คำแนะนำอย่างจริงใจ เพื่อให้คุณมีรอยยิ้มที่สะอาด สดใส และมั่นใจได้ทุกวัน 

‍

จองคิวปรึกษาทันตแพทย์ Anytooth ได้ที่นี่

‍