การเดินทางอันยาวนานของการจัดฟันได้สิ้นสุดลง พร้อมกับรอยยิ้มใหม่ที่เรียงตัวสวยงามอย่างที่คุณฝันไว้ หลายคนอาจคิดว่านี่คือจุดสิ้นสุดของกระบวนการ แต่ในความเป็นจริงแล้ว นี่คือการเริ่มต้นของขั้นตอนที่สำคัญไม่แพ้กัน นั่นคือ "การคงสภาพฟัน" ด้วยเครื่องมือที่เรียกว่า รีเทนเนอร์ (Retainer)
บ่อยครั้งที่เกิดคำถามตามมาว่า ทำไมต้องใส่ รีเทนเนอร์? จำเป็นแค่ไหน? และถ้าไม่ใส่จะเกิดอะไรขึ้น? บทความนี้จาก Anytooth Dental Clinic จะมาตอบทุกคำถามสำคัญ เพื่อให้คุณเข้าใจถึงหัวใจของการรักษารอยยิ้มสวยให้คงอยู่กับเราไปตลอดกาล
ความสำคัญของรีเทนเนอร์: ผู้พิทักษ์รอยยิ้มของคุณ
หลังจากถอดเครื่องมือจัดฟัน ฟันของเราจะยังไม่ยึดติดกับกระดูกและเหงือกในตำแหน่งใหม่อย่างสมบูรณ์ มันมีแนวโน้มตามธรรมชาติที่จะเคลื่อนตัวกลับไปยังตำแหน่งเดิมก่อนจัดฟัน หรือที่เรียกว่า "ภาวะฟันล้ม" (Relapse) ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น
รีเทนเนอร์ จึงเข้ามามีบทบาทสำคัญ เปรียบเสมือนผู้พิทักษ์ที่ทำหน้าที่ "ล็อก" ฟันทุกซี่ให้อยู่ในตำแหน่งที่สวยงามตามที่ได้จัดไว้ ช่วยให้กระดูกและเนื้อเยื่อรอบๆ รากฟันได้ปรับตัวและสร้างใหม่จนแข็งแรง การละเลยการใส่ รีเทนเนอร์ ก็เท่ากับว่าเวลาและค่าใช้จ่ายที่ลงทุนไปกับการจัดฟันอาจสูญเปล่าได้ในที่สุด
ประเภทของรีเทนเนอร์
โดยทั่วไป รีเทนเนอร์ที่นิยมใช้กันมีอยู่ 2 ประเภทหลัก ซึ่งมีข้อดีและลักษณะการใช้งานที่แตกต่างกันไป
- รีเทนเนอร์แบบใส (Clear Retainers):
- ลักษณะ: เป็นพลาสติกใสที่ออกแบบมาพอดีกับรูปร่างฟันของผู้ใช้แต่ละคน มองจากภายนอกแทบไม่เห็น
- ข้อดี: สวยงาม, สังเกตเห็นได้ยาก, สามารถถอดเข้า-ออกได้สะดวก
- ข้อควรระวัง: ต้องดูแลเรื่องความสะอาดเป็นพิเศษ, มีโอกาสแตกหักหรือ 변형ได้หากดูแลไม่ถูกวิธี และอาจต้องเปลี่ยนใหม่ทุกๆ 1-2 ปี
- รีเทนเนอร์แบบลวด (Hawley Retainers):
- ลักษณะ: เป็นแบบคลาสสิกที่หลายคนคุ้นเคย ประกอบด้วยฐานอะคริลิกที่แนบไปกับเพดานปาก และมีเส้นลวดโลหะที่พาดผ่านด้านหน้าของซี่ฟัน
- ข้อดี: แข็งแรงทนทานมาก, สามารถปรับแก้เล็กๆ น้อยๆ ได้, ทำความสะอาดง่ายกว่าแบบใส
- ข้อควรระวัง: มองเห็นเส้นลวดได้ชัดเจน, อาจส่งผลต่อการพูดเล็กน้อยในช่วงแรกที่ใส่
- รีเทนเนอร์แบบติดแน่น (Fixed Retainer) สำหรับใครที่กังวลเรื่องการลืมใส่ หรือไม่อยากคอยถอดเข้า-ออก รีเทนเนอร์แบบติดแน่น คือคำตอบครับ
- ลักษณะ: เป็นลวดเส้นเล็กๆ ที่ทันตแพทย์จะติดไว้ที่ด้านหลังของฟันหน้า (ส่วนใหญ่จะเป็นฟันล่าง)
- ข้อดี: ไม่ต้องกังวลเรื่องลืมใส่ เพราะติดอยู่ตลอดเวลา มองไม่เห็นจากภายนอก และช่วยล็อกฟันหน้าไม่ให้ห่างหรือซ้อนเกได้ดีมาก
- ข้อควรระวัง: ต้องใช้ไหมขัดฟันชนิดพิเศษ (Superfloss) ในการทำความสะอาดซอกฟัน เพราะเศษอาหารจะติดง่ายกว่าปกติ หากดูแลไม่ดีอาจเกิดหินปูนได้ง่าย
- รีเทนเนอร์ Vivera (Vivera Retainer) ทางเลือกพรีเมียมจากผู้ผลิตเดียวกับ Invisalign (จัดฟันใส) ยกระดับความแข็งแรงและความแม่นยำขึ้นไปอีกขั้น
- ลักษณะ: เหมือนรีเทนเนอร์ใส แต่ผลิตด้วยวัสดุ SmartTrack ลิขสิทธิ์เฉพาะ
- ข้อดี: แข็งแรงกว่าวัสดุทั่วไปถึง 30% แตกหักยากกว่า และสวมใส่สบายกว่าเพราะใช้เทคโนโลยีสแกนฟัน 3 มิติ (iTero) แทนการพิมพ์ปาก ทำให้ชิ้นงานแนบสนิทกับผิวฟันเป๊ะๆ
- ความคุ้มค่า: ปกติการสั่งทำ Vivera 1 ครั้ง คนไข้จะได้รับรีเทนเนอร์ถึง 3 คู่ (สำรองไว้ใช้ได้ยาวๆ หรือเผื่อทำหาย)
ทันตแพทย์จะเป็นผู้แนะนำประเภทของ รีเทนเนอร์ ที่เหมาะสมที่สุดสำหรับคุณ โดยพิจารณาจากสภาพการสบฟันและไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิต
เพื่อให้ตัดสินใจได้ง่ายขึ้น Anytooth สรุปความแตกต่างของ รีเทนเนอร์ แต่ละแบบมาให้ดูชัดๆ
| หัวข้อเปรียบเทียบ |
แบบลวด (Hawley) |
แบบใส (Clear) |
แบบติดแน่น (Fixed) |
| ความสวยงาม |
มองเห็นเส้นลวดชัดเจน |
ใส เป็นธรรมชาติ มองแทบไม่เห็น |
มองไม่เห็น (อยู่ด้านหลังฟัน) |
| ความทนทาน |
ทนทานสูง อายุการใช้งานนาน |
อาจแตก/ร้าวได้ หากกัดของแข็ง |
ทนทาน แต่อาจหลุดได้หากเคี้ยวหนัก |
| ความสบาย |
อาจระคายเคืองลิ้นช่วงแรก |
ใส่สบาย แนบไปกับฟัน |
อาจรำคาญบ้างช่วงแรก |
| การทำความสะอาด |
ง่าย ถอดล้างได้สะดวก |
ง่าย แต่ต้องระวังรอยขีดข่วน |
ยากกว่า ต้องใช้ไหมขัดฟันช่วย |
| เหมาะกับใคร |
คนที่ชอบความทนทาน |
คนที่เน้นบุคลิกภาพ |
คนขี้ลืม หรือฟันเคลื่อนง่าย |
ต้องใส่รีเทนเนอร์นานแค่ไหน?
นี่คือคำถามยอดฮิตที่ไม่มีคำตอบตายตัว แต่หลักการทั่วไปที่ทันตแพทย์แนะนำคือ:
- ช่วง 6 เดือน - 1 ปีแรก: เป็นช่วงวิกฤตที่ฟันพร้อมจะเคลื่อนกลับมากที่สุด จึงจำเป็นต้องใส่ รีเทนเนอร์ ตลอดเวลา ยกเว้นตอนรับประทานอาหารและแปรงฟัน
- หลังจาก 1 ปีขึ้นไป: เมื่อฟันเริ่มคงที่แล้ว ทันตแพทย์อาจอนุญาตให้ลดความถี่ลง เหลือแค่การใส่เฉพาะตอนนอน
- ระยะยาว: เพื่อผลลัพธ์ที่ดีที่สุด ทันตแพทย์ส่วนใหญ่แนะนำให้ใส่ รีเทนเนอร์ ไปตลอดชีวิต (เฉพาะตอนนอน) เพื่อป้องกันการเปลี่ยนแปลงของฟันที่อาจเกิดขึ้นได้ตามอายุที่เพิ่มขึ้น
วิธีดูแลทำความสะอาดรีเทนเนอร์
การดูแล รีเทนเนอร์ ให้สะอาดเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อป้องกันการสะสมของแบคทีเรียและคราบหินปูน ซึ่งนำไปสู่ปัญหากลิ่นปากและโรคในช่องปากได้
- ทำความสะอาดทุกครั้งหลังถอด ด้วยแปรงสีฟันขนนุ่มและสบู่อ่อนๆ หรือน้ำยาล้างจาน (ไม่ควรใช้ยาสีฟัน เพราะมีสารขัดถูที่อาจทำให้รีเทนเนอร์เป็นรอย)
- ล้างด้วยน้ำสะอาดที่อุณหภูมิห้อง (ห้ามใช้น้ำร้อน เพราะจะทำให้พลาสติก 변형)
- อาจแช่ในน้ำยาทำความสะอาดฟันปลอมหรือรีเทนเนอร์สัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง
- เมื่อไม่ได้ใส่ ควรเก็บในกล่องที่แห้งและสะอาดเสมอ
3 สิ่งต้องห้าม! ถ้าไม่อยากให้รีเทนเนอร์พังก่อนวัยอันควร
- ห้ามห่อทิชชู่เด็ดขาด: 90% ของเคสรีเทนเนอร์หาย เกิดจากการห่อทิชชู่แล้ววางไว้บนโต๊ะอาหาร ทำให้พนักงานเผลอเก็บไปทิ้ง แนะนำให้ใส่กล่องทันทีที่ถอดครับ
- ห้ามใช้น้ำร้อนล้าง: ความร้อนจะทำให้พลาสติกบิดเบี้ยวผิดรูปจนใส่ไม่ลงล็อก
- ห้ามใช้ยาสีฟันแปรง: โดยเฉพาะรีเทนเนอร์แบบใส เพราะผงขัดในยาสีฟันจะทำให้เกิดรอยขีดข่วนเล็กๆ ซึ่งเป็นที่สะสมของแบคทีเรียและทำให้รีเทนเนอร์ขุ่นมัวไม่สวยงาม
Q&A คำถามยอดฮิตเกี่ยวกับ "รีเทนเนอร์"
Q: ถ้าทำรีเทนเนอร์หาย หรือพัง ต้องทำอย่างไร?
A: ห้ามปล่อยทิ้งไว้นานเด็ดขาด! ควรรรีบกลับมาพบทันตแพทย์เพื่อพิมพ์ปากทำใหม่ทันที เพราะฟันสามารถเคลื่อนตัวได้ตลอดเวลา การปล่อยว่างไว้นานเกินไปอาจทำให้ใส่รีเทนเนอร์อันใหม่ไม่ได้ และอาจต้องจัดฟันใหม่รอบสองครับ
Q: ใส่รีเทนเนอร์กินข้าว หรือดื่มน้ำได้ไหม?
A: ต้องถอดทุกครั้ง ก่อนทานอาหารครับ เพื่อป้องกันการแตกหักและคราบสกปรก แต่ถ้าเป็นน้ำเปล่าสามารถดื่มได้เลยโดยไม่ต้องถอด (ยกเว้นน้ำร้อนและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาล/สี ควรหลีกเลี่ยง)
Q: ไม่ได้ใส่นาน พอกลับมาใส่แล้วรู้สึกแน่น/เจ็บ ผิดปกติไหม?
A: หากรู้สึกแน่นเล็กน้อยถือเป็นสัญญาณเตือนว่าฟันเริ่มเคลื่อนครับ ให้ลองฝืนใส่ต่อเนื่อง 2-3 วัน อาการควรจะดีขึ้น แต่ถ้าใส่ไม่ลงเลย หรือเจ็บมาก ห้ามฝืนใส่เด็ดขาด เพราะอาจทำให้ฟันตายหรือรากฟันเสียหายได้ ควรมาให้คุณหมอปรับแต่งเครื่องมือให้ครับ
การใส่ รีเทนเนอร์ อย่างมีวินัยคือขั้นตอนสุดท้ายที่จะทำให้ การรักษาผลลัพธ์ ของการจัดฟันประสบความสำเร็จอย่างสมบูรณ์แบบ เป็นการลงทุนเล็กๆ น้อยๆ ในแต่ละวัน เพื่อรักษารอยยิ้มที่สวยงามและมั่นใจให้อยู่กับคุณไปตราบนานเท่านาน
อย่าปล่อยให้รอยยิ้มสวยๆ ต้องเสียไปเพราะการละเลย รีเทนเนอร์ นะครับ หากรีเทนเนอร์ของคุณเริ่มหลวม หาย หรือชำรุด สามารถเข้ามาปรึกษาและทำใหม่ได้ที่ Anytooth Dental Clinic เรามีแล็บทันตกรรมที่ได้มาตรฐาน ทำงานรวดเร็ว พร้อมให้คุณได้รับรีเทนเนอร์ที่มีคุณภาพกลับไปใช้งานได้อย่างมั่นใจ
👉 เช็คโปรโมชั่นรีเทนเนอร์และนัดคิวทำฟันได้ที่:
- LINE: @anytooth (มี @ ด้วยนะครับ)
- โทร: 087-112-8888
